2026: van beweging naar verankering
2026 markeert geen nieuw begin, maar een kantelpunt. De urgentie rond gezondheid, voedsel en leefomgeving is breed gevoeld. De kennis is beschikbaar en in de praktijk ontstaan overal initiatieven die laten zien dat verandering mogelijk is. Wat nu nodig is, is structurele verankering. Met de gemeenteraadsverkiezingen in zicht verschuift de vraag van of we willen veranderen naar hoe we dat duurzaam organiseren.
Jarenlang is de verantwoordelijkheid voor gezond en duurzaam eten vooral bij het individu gelegd. Maar voedselkeuzes worden in hoge mate bepaald door de omgeving: wat beschikbaar is, wat betaalbaar is en wat als norm geldt in publieke ruimtes. Een gezonde voedselomgeving is daarom geen individuele prestatie, maar publieke infrastructuur.
Waarom gemeenten nu het verschil maken
Hoewel veel voedselbeleid landelijk of Europees wordt bepaald, hebben gemeenten meer invloed dan vaak wordt gedacht. Sinds de invoering van de Omgevingswet in 2024 ligt een groot deel van de verantwoordelijkheid voor de fysieke leefomgeving bij gemeenten. Via omgevingsvisies, Programma’s Buitengebied, vergunningen en grondbeleid maken zij keuzes die direct invloed hebben op landbouw, voedselproductie en het aanbod in de wijk. Veel van deze besluiten worden genomen in de periode direct na de gemeenteraadsverkiezingen.
Daarbij raakt voedsel vrijwel alle gemeentelijke beleidsdomeinen: gezondheid, ruimtelijke ordening, economie en sociale samenhang. Steeds meer gemeenten werken daarom aan een integrale voedselvisie, maar dit is nog lang geen vanzelfsprekendheid. Juist nu ligt er ruimte om voedsel structureel te verbinden aan gemeentelijk beleid.
Drie handelingsperspectieven voor gemeenten
Om die vertaalslag concreet te maken, heeft de Caring Movement het document 3 acties voor gemeenten opgesteld. Niet als blauwdruk, maar als praktisch kader. De kern daarvan is eenvoudig:
- Maak planeetaardig eten de norm in gemeentelijk beleid
Bijvoorbeeld door dit als standaard te hanteren bij gemeentelijke catering, bijeenkomsten en subsidieregelingen. - Behandel de voedselomgeving als publieke infrastructuur
Net zo essentieel als wegen, groen en woningen, en dus onderdeel van aanbestedingen, welzijnsbeleid en lokale samenwerkingen. - Stop met het faciliteren van ongezondheid
Door actief te investeren in ondersteuning van organisaties en instellingen die hun voedselaanbod willen verbeteren.
Deze acties vragen geen radicale koerswijziging, maar wel bestuurlijke keuzes en samenhang.
De rol van de Caring Movement in 2026
In 2026 richt de Caring Movement zich op het verbinden van praktijk, wetenschap en beleid. Met Farmers, Doctors, Chefs, Vets, Dietitians, Nurses en andere partners laten we zien waar verandering al plaatsvindt en hoe die kan worden opgeschaald. Onze rol is niet om gemeenten voor te schrijven wat zij moeten doen, maar om handelingsperspectief te bieden dat onderbouwd, uitvoerbaar en maatschappelijk gedragen is.
Onze reeksen Caring People en Signalen van beweging maken zichtbaar dat de beweging er al is. Dit jaar zetten we de volgende stap: van inspiratie naar verankering.
De beweging is er.
Nu is het systeem aan zet.
