Deze zomer laat opnieuw zien wat klimaatverandering betekent voor ons eten. Hitte en droogte zetten oogsten onder druk, boeren zien de gevolgen op hun land en uiteindelijk voelen we diezelfde klimaatcrisis ook in de supermarkt. Tegelijk zit er een ongemakkelijke kant aan dit verhaal: ons voedselsysteem is niet alleen slachtoffer van klimaatverandering, het draagt er zelf ook fors aan bij. Onze huidige manier van produceren en consumeren vraagt veel land, grondstoffen en energie en legt grote druk op klimaat, bodem, water en biodiversiteit.
Toch pakken we die problemen nog te vaak los van elkaar aan. Klimaatbeleid richt zich op uitstoot, landbouwbeleid op productie, natuurbeleid op biodiversiteit en gezondheidsbeleid op ziekte. Terwijl al die vraagstukken samenkomen in ons voedselsysteem. Wat en hoe we produceren heeft gevolgen voor klimaat en natuur, wat we eten voor onze gezondheid, en klimaatverandering slaat vervolgens weer terug op landbouw en voedselvoorziening. Wie werkelijk iets wil veranderen, moet dus niet aan één knop draaien, maar integraal naar het voedselsysteem kijken.
Dat betekent ook anders kijken naar de keuzes die we als samenleving aantrekkelijk maken. Stel dat producten met een hoge belasting voor klimaat en natuur duurder worden en gezond, overwegend plantaardig voedsel juist betaalbaarder, dan wordt een andere keuze voor veel meer mensen vanzelfsprekend. Stel dat boeren beter worden beloond wanneer zij zorgen voor gezonde bodems, schoon water en biodiversiteit, dan wordt natuurherstellend produceren een aantrekkelijker verdienmodel. En als scholen, ziekenhuizen, zorginstellingen en overheden anders inkopen, kan die omslag op grote schaal versnellen. Zo wordt verandering niet iets wat we alleen van individuele boeren of consumenten vragen.
Van Klimaatmars naar Prinsjesdag
Op 12 september gaan duizenden mensen de straat op tijdens de Klimaatmars. De centrale oproep is helder: breek met fossiel en kies voor onze toekomst. Vanuit het GroenGezond Voedsel-blok voegen we daar een essentieel perspectief aan toe: ook wat er op ons bord ligt, hoort bij die omslag. Bijzonder is dat zeer verschillende organisaties zich daarin samen vinden. Boeren, artsen, dierenartsen, diëtisten, chefs, docenten en organisaties uit voedsel, natuur en gezondheid kijken ieder vanuit hun eigen vakgebied naar het probleem, maar komen tot dezelfde conclusie: de gezondheid van mensen kan niet los worden gezien van die van dieren, bodem, natuur en klimaat.
Drie dagen later presenteert het kabinet de begroting. Dan gaat het over wat Nederland zich kan veroorloven. De vraag die minstens zo belangrijk is: hoe lang kunnen we ons het huidige voedselsysteem nog veroorloven? De rekening wordt al betaald, op het land, in de zorg, in de supermarkt en in de natuur.
